Làn sóng đầu tư vào giáo dục đại học tại Trung Quốc đang chứng kiến sự gia nhập của những tên tuổi tỷ phú hàng đầu, trong bối cảnh quốc gia này thúc đẩy chiến lược “tự cường khoa học” và đối mặt với thách thức từ xu hướng suy giảm dân số.
Hai trường đại học mới từ giới siêu giàu
Mùa tuyển sinh năm nay, Trung Quốc ghi nhận sự ra đời của hai trường đại học tư thục gây chú ý: Đại học Khoa học và Công nghệ Fuyao (FYUST) tại Phúc Kiến và Viện Công nghệ Miền Đông (EIT) tại Chiết Giang. Đây là sản phẩm đầu tư của hai tỷ phú – ông Tào Đức Vượng (ngành sản xuất kính) và ông Ngu Nhân Vinh (ngành bán dẫn), với khối tài sản lần lượt 4,5 tỷ USD và 5,3 tỷ USD.
Cả hai trường đều đặt mục tiêu đào tạo nhân lực cho các lĩnh vực công nghệ cao như trí tuệ nhân tạo, vi mạch, sản xuất thông minh, khoa học vật liệu – những ngành đang được Trung Quốc đặc biệt ưu tiên phát triển.
Tác động của tình trạng suy giảm dân số sẽ ảnh hưởng tới hệ thống giáo dục đại học tại Trung Quốc (Ảnh: Sina).
Tuyển sinh hạn chế, học phí ưu đãi
FYUST tuyển 50 sinh viên, trong khi EIT tuyển 70 sinh viên cho khóa đầu tiên. Dù là trường tư, học phí và hỗ trợ tài chính được đánh giá khá hấp dẫn: FYUST thu học phí khoảng 5.460 tệ/năm (tương đương 20 triệu đồng), trong khi sinh viên EIT được cấp học bổng toàn phần trị giá 96.000 tệ (khoảng 350 triệu đồng).
Ngoài ra, cả hai trường đều tuyên bố đã mời đội ngũ giảng viên đẳng cấp quốc tế, đầu tư hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại và cho phép sinh viên năm nhất tham gia vào các nhóm nghiên cứu khoa học ngay từ đầu.
Mở trường đại học tư là xu hướng mới trong hoạt động “thiện nguyện” của giới tỷ phú tại Trung Quốc (Ảnh: Sina).
Cơ hội và nghi ngại
Sự xuất hiện của các đại học tư thục được hậu thuẫn bởi giới tỷ phú được xem là bước đi mới trong chiến lược phát triển giáo dục và “thiện nguyện” mang tầm ảnh hưởng quốc gia. Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng chỉ ra những nghi ngại.
“Những khóa sinh viên đầu tiên chắc chắn sẽ có nhiều lợi thế. Nhưng để thành công bền vững, các trường cần chứng minh khả năng tạo ra lực lượng nghiên cứu tinh hoa,” ông Simon Zhao – chuyên gia giáo dục đại học tại Trung Quốc – nhận định.
Trong khi đó, một bộ phận phụ huynh vẫn lựa chọn phương án an toàn là cho con theo học các trường công lập lâu đời. Quan điểm “ưu tiên công chức và việc làm nhà nước” khiến nhiều gia đình chưa hoàn toàn tin tưởng vào mô hình giáo dục tư thục mới mẻ.
Vì chưa có sinh viên tốt nghiệp, nên chất lượng đào tạo của những trường đại học tư thục do tỷ phú mở ra vẫn là dấu hỏi đối với công chúng Trung Quốc (Ảnh: Sina).
Áp lực dân số và động lực cải cách
Sự xuất hiện của FYUST và EIT diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc lần đầu chứng kiến số lượng thí sinh dự thi đại học sụt giảm sau 8 năm, với 13,35 triệu thí sinh năm nay – giảm so với mức kỷ lục 13,42 triệu năm trước.
Cùng với tỷ lệ sinh thấp (chỉ 9,54 triệu trẻ em chào đời trong năm 2024), các trường đại học Trung Quốc được dự báo sẽ chịu ảnh hưởng lớn từ năm 2037.
Trong bối cảnh đó, mô hình đại học tư thục chất lượng cao có thể trở thành động lực đổi mới hệ thống giáo dục đại học Trung Quốc, nếu vượt qua được rào cản niềm tin và duy trì được chất lượng đào tạo trong dài hạn.
